Η πόλη, οι πολίτες και η πολιτική

του Ε. Χατζηκώστα (καθηγητή στο ΠΑΝΤΕΙΟ Πανεπιστήμιο)


Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ της κοινωνίας σε σύνολα αποτελεί φυσική λειτουργία της πολιτικής αφού αποδεδειγμένα είναι οι συντονισμένες και όχι οι μεμονωμένες δράσεις που έχουν αποτέλεσμα. Η σύγχρονη κοινωνία παρουσιάζει την πρόοδο που παρατηρούμε επειδή ακριβώς η λειτουργία της ασκείται μέσω συντονισμένης δράσης. Μέσα από τη λειτουργία των οργανωμένων συνόλων επιτελούνται έργα και είναι τα έργα που μένουν και που μετρούν όσο και αν τα μέσα που χρησιμοποιούνται για την υλοποίησή τους πολλές φορές μπορεί να μην ικανοποιούν πλήρως ή να ικανοποιούν μόνο εν μέρει τους συντελεστές των έργων.




Στον πολιτικό βίο τα οργανωμένα σύνολα είναι τα κόμματα. Είναι αναντίλεκτο ότι τα πολιτικά κόμματα δεν φημίζονται για την ανιδιοτέλειά τους ούτε για την αφοσίωσή τους στην υπηρεσία του κοινωνικού συνόλου. Ως αποτέλεσμα, οι πολίτες απαξιούν να συμμετάσχουν ενεργά και πολλές φορές έχουν πλήρη αποχή από τα πολιτικά δρώμενα. Η διαφθορά του πολιτικού βίου και η διαπλοκή των οργανωμένων συνόλων δεν μπορεί ωστόσο να χρησιμοποιείται από τους πολίτες ως άλλοθι για να απέχουν από την ενεργό ανάμιξή τους στην πολιτική. Αυτό αποτελεί υπεκφυγή εκ μέρους κάθε πολίτη ο οποίος τρομάζει στην ιδέα της ενεργού δράσης και θέλει να βολεύεται μέσα στην απάθεια και στην αδράνεια. Η φυγή και η υπεκφυγή δεν αποτελούν λύση παρά μόνο ενισχύουν και ενδυναμώνουν αυτό που απαξιεί και αποδοκιμάζει ο φυγάς. Οι πολιτικές μάχες δίδονται μέσα στην πολιτική αρένα και οι μαχητές διακινδυνεύουν τον προσωπικό τους βίο έναντι ενός αξιοπρεπούς πολιτικού βίου και μιας πολύτιμης κοινωνικής προσφοράς. Έξω από την αρένα ακμάζουν η απάθεία, η αδράνεια, η αντίδραση, ποτέ όμως η άμιλλα και ο υγιής ανταγωνισμός.



Κάθε οργανωμένο σύνολο λειτουργεί με αρχές και κανόνες και έχει ευγενείς στόχους. Μόνο παράνομες και τρομοκρατικές οργανώσεις, ως εκ της αδυναμίας τους να αγωνιστούν με τους άνισους και ενίοτε άδικους όρους και κανόνες που λειτουργεί η κοινωνία αυτή των ανθρώπων, θέτουν στόχους οι οποίοι αντιστρατεύονται το κοινό καλό και εξυπηρετούν ιδιοτελή συμφέροντα. Μέσα σ’ ένα ευνομούμενο κράτος θεωρούμε πως κατά κανόνα κάθε οργανωμένο σύνολο και κάθε κόμμα έχει αξίες και διέπεται από αρχές και κανόνες. Οι αποστάσεις μεταξύ πολιτών και πολιτικών, εργαζομένων και εξουσίας, λαού και πολιτειακών αρχόντων είναι δυσανάλογες των ολοένα αυξανόμενων αναγκών του εξουσιαζόμενου και της αυξανόμενης ευθύνης του εξουσιαστή. Είναι γι’ αυτό το λόγο που η Τοπική Αυτοδιοίκηση διακρίνεται για την ευελιξία της και χαρακτηρίζεται για τη δυναμική της. Στην Τοπική Αυτοδιοίκηση ο δημότης έχει άμεση πρόσβαση στο Σύμβουλο της τοπικής Αρχής που τον διοικεί. Μεταφέρει τα προβλήματά του με απλό και ανθρώπινο τρόπο στα κέντρα λήψεως αποφάσεων και γνωρίζει τι αναμένει να δει ως μέτρα επίλυσης των προβλημάτων που τον απασχολούν. Γνωρίζει πώς να αντιδράσει αν παρουσιαστεί κωλυσιεργία ή απροθυμία εκ μέρους της δημοτικής Αρχής. Δεν διστάζει να εκφραστεί ελεύθερα και να διεκδικήσει τα δίκαιά του στο σύμβουλο της τοπικής του Αρχής, στον κοινοτάρχη ή στο δήμαρχο.
Το ενεργότερο κύτταρο της κοινωνίας είναι ο ίδιος ο ενεργός πολίτης. Στη συνέχεια είναι η οικογένεια, η γειτονιά, η ενορία. Όταν κανείς εξετάζει ολόκληρο τον οργανισμό, την πολιτεία, την κοινωνία, μακροσκοπικά, είναι αδύνατο να κατανοήσει τη λειτουργία της. Είναι αδύνατο να κατανοήσει τις πολιτικές αποφάσεις και τη σκοπιμότητά τους. Το αποτέλεσμα είναι η απαξίωση, η οποία με τη σειρά της τυγχάνει εκμετάλλευσης από επιτήδειους πολιτικούς. Ακολουθούν η διαπλοκή και η διαφθορά της πολιτικής και τέλος, η διαστροφή της κοινωνίας. Κατά συνέπεια, η θεραπεία ξεκινά από το κύτταρο της πολιτικής ζωής και δράσης, την τοπική κοινωνία. Ενεργοί λοιπόν δημότες πρώτα για να γίνουμε καλοί και ενεργοί πολίτες με λόγο και ρόλο στα κοινά και ουσιαστική παρέμβαση στο κοινωνικοπολιτικό γίγνεσθαι.